Wat is HKZ?
Er wordt al vele jaren nagedacht over kwaliteitsborging van zorg. In 1989 vond de eerste Leidschendam- conferentie plaats. Hier waren alle betrokkenen in de gezondheidszorg (aanbieders (instellingen en beroepsoefenaren), financiers (verzekeraars) en patiënten) aanwezig. Vanuit de Leidschendam-conferenties zijn verdere afspraken over kwaliteit in de zorg gemaakt.
In 1994 leidde dit tot de Kwaliteitswet Zorginstellingen en werd de Stichting Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector (HKZ) opgericht. De wet verplicht instellingen om zorg van goede kwaliteit te leveren. De Stichting zorgt dat de kwaliteit benoemd en getoetst kan worden.
Een branchevereniging kan Stichting HKZ vragen om een certificatieschema voor de eigen sector te ontwikkelen. HKZ heeft certificatieschema's ontwikkeld voor diverse sectoren, waaronder: verpleeg- en verzorgingshuizen, kinderdagverblijven en thuiszorg. Die certificatieschema's hebben allemaal dezelfde basis: het HKZ Harmonisatiemodel.
Het HKZ Harmonisatiemodel is afgeleid van het (oude) Certiked-model en bestaat uit negen rubrieken. Er wordt onderscheid gemaakt tussen primaire processen (rubriek 1, 2 en 3) en secundaire (ondersteunende) processen (rubriek 4 t/m 9).
In het primaire proces staat steeds de individuele cliënt centraal. Het primaire proces bevat drie aandachtgebieden: het bewaken van het professioneel handelen, de communicatie over het zorgproces en de registratie van activiteiten en zorgprocessen.
In rubriek 1, "intake/indicatie", staan de eisen met betrekking tot de aanmelding en opname. Hierin is opgenomen: informatieverstrekking aan de cliënt, bepalen en afstemmen van de zorgaanvraag, het maken van afspraken.
Rubriek 2, "uitvoering", omvat de uitvoering van de zorg- en dienstverlening, met hierin:
- informatie naar de cliënt over de uitgangspunten van de zorg (zorgvisie) en de aard van het aanbod,
- het individuele zorgplan met daarin afspraken over te de verlenen zorg,
- externe zorgcoördinatie - afstemming met medewerkers van andere instellingen/organisaties,
- privacy van de cliënt,
- het vakkundig handelen en de attitude van medewerkers,
- de zorgverlening op basis van de afspraken die in het zorgplan zijn vastgelegd (bewaken, evalueren en zonodig bijstellen zorgverlening).
In rubriek 3, "evaluatie/nazorg", staan de eisen omtrent evaluatie (= periodiek vragen naar waardering) van de zorg- en dienstverlening beschreven. Op basis daarvan vindt in overleg met de cliënt zonodig aanpassing c.q. bijsturing van het zorgaanbod plaats. In deze rubriek is ook de klachtenbehandeling opgenomen, met hierin informatievoorziening naar cliënten over klachtenregeling, registratie en afhandeling van klachten. Naar aanleiding van klachten worden zonodig structurele verbeteringen aangebracht en worden corrigerende en preventieve maatregelen genomen.
De rubrieken 4 t/m 9 zijn de ondersteunende processen en zijn gericht op de organisatie van de zorg.
- Rubriek 4, "beleid en organisatie" - het kwaliteitsmanagementsysteem met hierin: beleid, doelstellingen, planning, bewaken, meten en analyseren van gegevens, het klachtenreglement en het privacyreglement.
- Rubriek 5, "personeel" - personeelsbeleid, werving en selectie, bekwaamheden en deskundigheidsbevordering.
- Rubriek 6, "onderzoek en ontwikkeling" - ontwerpen en ontwikkelen van nieuwe produkten of diensten (bijvoorbeeld nieuwe, experimentele behandeling of zorgvormen).
- Rubriek 7, "fysieke omgeving en materiaal" - onderhoud van gebouwen, apparatuur en materialen, opslag van zorgplannen, toegankelijkheid van privacygevoelige gegevens en het omgaan met eigendommen van cliënten.
- Rubriek 8, "diensten door derden" - eisen die aan produkten en diensten van derden (leveranciers) worden gesteld, inclusief de controle hiervan.
- Rubriek 9, "documenten" - documentatie zoals procedures, richtlijnen, protocollen, werkinstructies, registraties.
Een HKZ-schema kan gebruikt worden voor certificatie, maar het is in elk geval een goede leidraad voor het opzetten van een kwaliteitssysteem. Het helpt de organisatie om werkprocessen, taken en verantwoordelijkheden helder te krijgen, missie en visie van de organisatie beter te begrijpen en te ondersteunen, fouten sneller op te merken en te verbeteren.
In de HKZ-schema's zijn de normen uit ISO
9001 opgenomen, waar mogelijk in een formulering die aansluit bij de sector. Als een organisatie HKZ-gecertificeerd is, is zij dat voor die onderdelen ook ISO 9001-gecertificeerd. Dit staat op het certificaat vermeld.
Noot: Bij de uitleg van de rubrieken is gebruik gemaakt van het certificatieschema voor de verpleeg- en verzorgingshuizen.
