Voorbeelden van maatschappelijk verantwoord ondernemen
Maatschappelijk verantwoord ondernemen kan leiden tot veel verschillende soorten acties. In dit informatieblad noemen wij een aantal ontwikkelingen rond dit thema. Ook geven wij een aantal concrete voorbeelden van concrete onderdelen van het maatschappelijk verantwoord ondernemen van verschillende organisaties.
Trends en ontwikkelingen
- De rijksoverheid en het parlement zijn volop met maatschappelijk verantwoord ondernemen bezig. De vaste kamercommissie van Economische Zaken heeft het onderwerp geregeld expliciet op de agenda staan. In 2000 is een adviesaanvraag aan de SER gedaan over de rollen die verschillende partijen vervullen rond dit onderwerp. Dit heeft in december 2000 geresulteerd in het rapport ‘de winst van waarden’.
- De afgelopen paar jaar hebben diverse normen het licht gezien, die al dan niet expliciet gaan over maatschappelijk verantwoord ondernemen: SA 8000, AA 1000, en Investor in People. ISO gaat een richtlijn opstellen. Daarnaast zijn de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen recentelijk aangepast om aan te sluiten bij huidige ethiek van ondernemen. Het ministerie van Economische Zaken heeft een voorbeeld-gedragscode ontwikkeld waarin zij uiteenzetten wat een rol speelt bij maatschappelijke beoordeling. De Raad voor de Jaarverslaglegging is bezig met nieuwe richtlijnen, die naar verwachting ook iets over het rapporteren over maatschappelijk verantwoord ondernemen zullen bevatten. Het Global Reporting Initiative geeft hier al richtlijnen over uit.
- Sinds 1999 wordt er jaarlijks een sustainability congres in Nederland georganiseerd, wat buitengewoon goed bezocht wordt.
Voorbeelden
- Vele multinationals hebben gedragscodes. Trendsetter is Shell, dat al sinds 1996 haar ‘business principles’ op papier heeft staan. Trendsetter zowel in de zin van referentiepunt als in het daarmee dwingen van andere bedrijven om mee te gaan. Sara Lee heeft een gedragscode die het eigen personeel opvoedt, en tegelijkertijd een beroep doet op hun eigen normen en waarden. Zij introduceren de ‘mirror test’: werknemers dienen zich af te vragen: is it legal?, what will others think?, en is it right? Nike legt zijn gedragscode ook op aan zijn leveranciers, deze moeten hem als contractstuk ondertekenen. Het ontduiken van regels uit de code leidt ook subiet tot beëindiging van de overeenkomst.
- TNT begeeft zich in het grijze gebied tussen maatschappelijk verantwoord ondernemen en maatschappelijke betrokkenheid. Het budget voor de sponsoring van een golftoernooi wordt niet ingezet voor het oorspronkelijke doel, maar voor een samenwerking met het Wereldvoedselprogamma (WFP) van de Verenigde Naties. TNT levert logistieke kennis en menskracht om het WFP efficiënter te laten werken. Medewerkers zijn erg enthousiast om mee te mogen doen. Diverse aspecten van de dimensie People zitten dus goed, en ongetwijfeld draagt een efficiëntere logistiek bij aan Planet. Op Profit waakt TNT echter ook: de WFP-projecten waar zij aan meedoet, zullen na verloop van tijd geëvalueerd worden. In elk geval heeft het sponsorbudget voor brede media-aandacht gezorgd, met vermoedelijk een groter publiek dan bij de sponsoring van het golftoernooi was bereikt.
- Voedselproducenten richten zich op duurzame landbouw. Zo zet Unilever concrete stappen om vanaf 2005 alleen nog duurzaam gevangen vis te verkopen, herkenbaar aan het MSC-keurmerk. Dit stelt eisen aan bijvoorbeeld de maasgrootte van de netten, quota en tijden waarop gevist mag worden. Hier zijn de effecten op het thema Planet evident. Het interessante is dat Unilever op dit moment winstmarge inlevert, maar dat doet in de verwachting dat consumenten op middellange termijn bereid zullen zijn om meer te betalen voor duurzame voedingsmiddelen. Op dat moment is Unilever zowel klaar voor de vraag, als voor de margeverhoging.
- In sommige gevallen is het niet moeilijk om de kernactiviteiten door te trekken tot maatschappelijk verantwoord ondernemen. Procter & Gamble, producent van middelen voor onder andere persoonlijke verzorging en gezondheidszorg doet dat bijvoorbeeld. Deze onderneming vindt dat zij haar maatschappelijke verantwoordelijkheid vooral moet richten op het thema People, en dan vooral water en gezondheid & hygiëne. Overigens zonder het terugdringen van de eigen invloed op het milieu te veronachtzamen. Een belangrijk zwaartepunt van de People-gerichtheid richt zich op armere landen: er worden (betaalbare!) produkten ontwikkeld die de algemene gezondheid in die landen moeten helpen verbeteren. Ook worden overheidscampagnes met datzelfde doel gesponsord. Dat de Profit-component niet onder dit alles lijdt, is duidelijk.
