ISO-certificaten wisselend populair
ISO 9001
ISO 9001 raakt steeds verder ingebed in de wereldeconomie, is de veilige conclusie
die getrokken kan worden gezien het aantal certificaten wereldwijd (1.064.785
eind 2009). China is koploper met bijna 260.000 certificaten, ongeveer net zoveel
als de nummers 2 t/m 4 (Italië, Japan en Spanje) samen. Nederland staat
ver buiten de top 10.
Het aantal certificaten groeit, zij het over het algemeen steeds minder hard.
2009 liet echter weer een groeispurt zien. Het patroon in Nederland wijkt af
van de mondiale trend. Van 2002 tot 2004 is het aantal certificaten ruimschoots
gehalveerd, wat grond gaf aan geruchten dat ISO 9001 steeds minder aanslaat.
Sindsdien is het aantal certificaten echter teruggekeerd naar het niveau van
2001, zoals de onderstaande laat zien. (De cijfers over 2006
en 2007 zijn volledig onbetrouwbaar gebleken; wij hebben ze daarom maar helemaal
weggelaten.)
Het is niet helemaal duidelijk waardoor de forse bewegingen in het aantal certificaten worden veroorzaakt.
De daling van 2002 tot 2004 zou veroorzaakt kunnen zijn doordat sector-specifieke kwaliteitsmanagementsystemen steeds meer in opkomst kwamen, waarin de eisen van ISO 9001 zijn opgenomen. Verder gaven bedrijven in die periode aan dat het kwaliteitssysteem integraal onderdeel was geworden van het managementsysteem en een certificaat geen toegevoegde waarde meer had (zie ook 'stoppen
met ISO'). En in sommige branches bleken de klanten er totaal geen interesse in te hebben.
De stijging sinds 2004 zou heel goed veroorzaakt kunnen zijn doordat juist de
klanten van mening zijn veranderd. Vooral overheden hebben de afgelopen jaren
een duidelijke voorkeur ontwikkeld voor leveranciers in het bezit van een ISO
9001-certificaat. Daarnaast is het zeer wel mogelijk dat veel organisaties (opnieuw?)
de randvoorwaarden en het verbeterprincipe
van een (goed) kwaliteitssysteem hebben ontdekt. Of de daling in 2009 een trendbreuk
is valt nu nog niet te zeggen.
ISO 14001
Het aantal ISO 14001-certificaten groeit wereldwijd de laatste jaren met 15 tot 25% per jaar, tot 223.149 eind 2009. Ook hier is het beeld in Nederland afwijkend: het aantal certificaten is een aantal jaren stabiel geweest maar toont de laatste jaren een stijgende trend.
De meest voor de hand liggende verklaring voor de stabilisatie is dat alle
bedrijven waarvoor een milieuzorgcertificaat relevant is, inmiddels het papiertje
aan de wand hebben hangen. Dat dit aantal een stuk lager ligt dan bij ISO 9001
is niet verrassend in een land waar industrie eerder verdwijnt dan groeit. Des
te opvallender zijn de stijgingen in 2008 en 2010 (rond de 12%). Dit zou te
maken kunnen hebben met het inkoopbeleid van de overheid. In haar streven om
duurzaam in te kopen, stelt zij vaak als een van de eisen een ISO 14001-certificaat;
ook aan diensverlenende bedrijven. Deze bedrijven laten zich, om te voorkomen
dat ze bij aanbestedingen buiten de boot vallen, ook certificeren.
Om de Nederlandse certificatiedrift nog even in perspectief te zetten: de meeste
ISO 14001-certificaten zijn in China (ruim 55.000) uitgereikt, wederom op de
voet gevolgd door Japan, Italië en Spanje. Ook hier valt Nederland ver
buiten de top 10.
België, Suriname en Nederlandse Antillen
Om het beeld van het Nederlands-sprekende deel van de wereld te vervolmaken:
- België. Het aantal ISO 9001-certificaten is al jaren tussen de 4400 en 4900, met af en toe een uitschieter naar beneden. ISO 14001 heeft in de jaren rond de eeuwwisseling een onstuimige groei doorgemaakt van 74 in 1998 naar bijna 400 in 2004. De revisie van de norm in 2004 was blijkbaar voor veel bedrijven aanleiding zich tegen de milieunorm te laten certificeren, want vanaf 2005 zijn er rond de 700 bedrijven in het bezit van het certificaat. Het aantal fluctueert overigens flink van jaar tot jaar.
- Suriname. ISO 9001 is pas in 2007 een onderwerp geworden in Suriname. Voor die tijd was er soms één certificaat uitgereikt, vanaf 2007 zijn het er een kleine 20. 3 bedrijven zijn in het bezit van een ISO 14001-certificaat.
- Nederlandse Antillen. ISO 9001 heeft hier pas met de invoering van de 2000-versie voet aan de grond gekregen. Sindsdien is het aantal gecertificeerde bedrijven ongeveer 40. Een ISO 14001-certificaat is ook hier aan 3 bedrijven uitgereikt.
Bron: diverse ISO-surveys, zoals die van 2009.
