[ Home ] | [ Wat is... ] | [ combi-zorg? ]

	Wat is combi-zorg?

Kwaliteit, arbo en milieu
Met de term combi-zorg, door sommigen ook wel KAM-systeem of MAK-systeem genoemd, wordt verwezen naar een geïntegreerd systeem dat elementen van kwaliteits-, arbo- en milieuzorg bevat. In de literatuur wordt dit verschijnsel steeds populairder, de praktische invoering loopt echter nog ver achter. Gegeven de voordelen van een combi-zorgsysteem is het waarschijnlijk dat de praktische invoering binnen afzienbare termijn zal aantrekken. De voordelen worden overigens al bewezen door een kleine groep vooroplopende bedrijven.
Overigens hoeft een combi-zorgsysteem zich niet te beperken tot kwaliteit, arbo en milieu. Nu reeds zijn er bewegingen om ook bijvoorbeeld veiligheid en beveiliging hier in te trekken.

Waar zitten nou die voordelen? Dat is het beste zichtbaar te maken door de geldende normen als referentie te gebruiken; de meeste zorgsystemen worden in de praktijk namelijk opgezet volgens die normen, bovendien zijn het ook daadwerkelijk modellen waar goed mee te werken valt. Al deze normen maken een (veelal overigens niet expliciet benoemd) onderscheid tussen ‘beheersaspecten' en ‘uitvoeringsaspecten'. Beheersaspecten zijn zaken als vaststellen van beleid en doelstellingen, documentbeheer, audits en corrigerende maatregelen; uitvoeringsaspecten zijn zaken als procesbeheersing, produktkeuring en offertebeoordeling.

Het blijkt dat de verschillende normen op het gebied van de uitvoeringsaspecten sterk uiteenlopen, terwijl ze op de beheersaspecten juist een sterke overeenkomst vertonen. Dit is in bovenstaande figuur gevisualiseerd. Hieruit blijkt dus dat indien een bedrijf een kwaliteitszorgsysteem (ISO 9001) heeft en vervolgens een milieu- (ISO 14001) of arbozorgsysteem (NPR 5001) wil invoeren, zij op de lange termijn dubbel werk doet indien de beide systemen los van elkaar worden opgezet en geïmplementeerd. Het combineren van zorgsystemen leidt overigens niet alleen tot de zeer zichtbare voordelen in bijvoorbeeld documentbeheer en audits, maar leidt ook tot een betere afstemming van (wat dan heel duidelijk worden) de déélaspecten (kwaliteit, arbo, milieu, enz.) van de bedrijfsvoering, met alle efficiency- en motivatievoordelen van dien.

Bovenstaande figuur geeft overigens niet alleen heel duidelijk aan waarom combi-zorg zoveel voordelen heeft, maar ook waarom het nog maar zo weinig in de praktijk wordt gebracht: het integreren van verschillende aandachtsgebieden in één systeem is immers niet iets dat in een vloek en een zucht gebeurt.

Wellicht is één van de redenen dat combi-zorg nog niet erg van de grond is gekomen het feit dat milieu- en arbozorgsystemen nog lang niet zo wijd verbreid zijn als kwaliteitszorgsystemen. Dit fenomeen heeft te maken met het verschil dat veel ondernemers zien in de invoeringsredenen van de verschillende systemen: kwaliteit doen ze omdat ze het willen / omdat het direct invloed heeft op hun markt, terwijl milieu en in nog sterkere mate arbo iets is wat ze ‘moeten' (vooral van de overheid). Niet een geldige redenering, wel iets om rekening mee te houden.

Advisering over zorgsystemen
In de advisering over zorgsystemen valt net als bij de normen, een tweedeling te maken. Aan de ene kant vergt de advisering deskundigheid over zorgsystemen in het algemeen en de algemene eisen van het desbetreffende zorgsysteem (=normkennis), aan de andere kant inhoudelijke deskundigheid op het gebied van het desbetreffende zorgsysteem. Deze tweedeling loopt voor een groot deel parallel met de eerder gemaakte tweedeling beheersaspecten versus uitvoeringsaspecten.
In de praktijk betekent dit dat voor een kwaliteitszorgsysteem een deskundige op het gebied van procesbeschrijving en -beheersing nodig is, alsmede iemand die het te beheersen proces goed kent. Voor een milieuzorgsysteem weer eerstgenoemde deskundige, alsmede een milieutechnoloog. En voor een arbozorgsysteem opnieuw eerstgenoemde deskundige, alsmede een arbo-deskundige.
De zorgsysteem-deskundige heeft dus geen inhoudelijke kennis nodig van de te beheersen processen. (Er zijn overigens zowel voordelen aan het er helemaal niets van weten, als aan er wel globale kennis van hebben.)